Rejestracja gazetki parafialnej w sądzie w pytaniach i odpowiedziach

1. Czy jest potrzeba, konieczność, przymus rejestracji w sądzie?

W mojej ocenie istnieje obowiązek rejestracji każdego tytułu prasowego. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku – Prawo prasowe (Dz.U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.) wydawanie dziennika lub czasopisma wymaga rejestracji. Z regulacją tą koresponduje art. 45 Prawa prasowego zgodnie z którym kto wydaje dziennik lub czasopismo bez rejestracji – podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

Część doktryny (np. E.Ferenc-Szydełko, Prawo prasowe. Komentarz, Oficyna Wolters Kluwer, Warszawa 2010) stoi jednak na kontrowersyjnym stanowisku, że z obowiązku rejestracji wyłączone są dzienniki lub czasopisma wydawane przez Kościół katolicki. Wniosek taki wyciągany jest w oparciu o treść art. 20 ust. 1 Konkordatu zgodnie z którym Kościół katolicki ma prawo swobodnego drukowania, wydawania i rozpowszechniania wszelkich publikacji związanych z jego posłannictwem. Jednakże art. 20 ust. 2 stwierdza, że Kościół katolicki ma prawo do posiadania i używania własnych środków społecznego przekazu, a także do emitowania programów w publicznej radiofonii i telewizji, na zasadach określonych w prawie polskim”. Uzyskanie wskazanego wyżej wniosku wymaga przyjęcia tezy, że prasa parafialna nie jest środkiem społecznego przekazu (wątpliwe wobec treści Dekretu o środkach społecznego przekazywania myśli „Inter mirifica”, który pod nr 1 stwierdza „Wśród wynalazków tych najdonioślejsze są urządzenia, które z natury swej zdolne są dosięgnąć i poruszyć nie tylko jednostki, lecz także całe zbiorowości i całą społeczność ludzką, jak: prasa, kinematografia, radiofonia, telewizja i inne tym podobne. Można je dlatego słusznie nazwać środkami przekazu społecznego.”), a następnie – wobec hierarchicznej nadrzędności Konkordatu jako umowy międzynarodowej – odmowy zastosowania przepisu art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z którym dla zapewnienia warunków rozwoju kultury chrześcijańskiej kościelne osoby prawne mają co prawda prawo wydawania prasy, książek i innych druków oraz zakładania i posiadania wydawnictw, katolickiej agencji informacyjnej, zakładów poligraficznych – jednakże z zachowaniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Wobec konieczności dokonania takich założeń, uważam stanowisko zwalniające dzienniki i czasopisma wydawane przez Kościół katolicki z obowiązku rejestracji za błędne.

2. Czy warto rejestrować w sądzie?

Wobec odpowiedzi na pytanie 1, odpowiedź na to pytanie jest oczywista: nie tylko warto, ale jest to obowiązkiem.

3. Niezależnie od w/w przymiotów, co daje rejestracja i ewentualnie co się z nią wiąże (w rozumieniu obowiązków)?

Zaletą rejestracji jest bezdyskusyjne uzyskanie statusu tytułu prasowego, a co za tym idzie – praw dziennikarskich (np. prawa żądania udostępnienia informacji o działalności przez przedsiębiorców, podmioty niezaliczonego do sektora finansów publicznych oraz podmioty niedziałające w celu osiągnięcia zysku, czy prawa ochrony źródła informacji prasowej)

Po stronie obowiązków wymienić należy przede wszystkim obowiązek wysyłania egzemplarza obowiązkowego bibliotekom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 7 listopada 1996 roku o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych.

4. Gdzie dokonuje się rejestracji?

Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 20 ust. 1 organem rejestracyjnym jest sąd wojewódzki właściwy miejscowo dla siedziby wydawcy. W obecnej strukturze sądownictwa nie ma jednak sądów wojewódzkich – ich kompetencje realizują obecnie sądy okręgowe. Oznacza to, że rejestracji tytułu prasowego dokonuje się w sądzie okręgowym właściwym miejscowo dla siedziby wydawcy.

5. Jaka jest potrzebna dokumentacja?

Do zarejestrowania tytułu prasowego wystarczające jest złożenie wniosku, który – zgodnie z art. 20 ust. 2 Prawa prasowego – musi zawierać:

1. tytuł dziennika lub czasopisma oraz siedzibę i dokładny adres redakcji,
2. dane osobowe redaktora naczelnego,
3. określenie wydawcy, jego siedzibę i dokładny adres,
4. częstotliwość ukazywania się dziennika lub czasopisma.

UWAGA: Wnioskodawcą jest wydawca, a nie redakcja – w praktyce pism parafialnych oznacza to składanie wniosku przez właściwą parafię.

6. Czy wiążą się z tą procedurą jakieś opłaty (jakie)?

Tak, zgodnie z art. 23 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych od wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego pobiera się opłatę stałą w wysokości 40 zł (chyba że przepis szczególny stanowi inaczej – co obecnie w odniesieniu do rejestracji prasy nie ma miejsca).

Grzegorz P. Kubalski

Sekretarz Zarządu Głównego OSPP